بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر تمایل به مهاجرت از ایران

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جمعیت شناسی دانشگاه تهران معاون پژوهشی موسسه مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشور

2 دانشیار جامعه شناسی، دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری جمعیت‌شناسی، دانشگاه تهران

چکیده

کاهش سرمایه اجتماعی، یک عامل کلیدی زمینه­ای-ساختاری اثرگذار بر افزایش تمایل به مهاجرت از ایران‌ در سال­های اخیر است. هدف از مطالعه پیش‌رو، شناخت رابطه سرمایه ‌اجتماعی، ابعاد و سطوح آن با تمایل ایرانی‌ها به مهاجرت به خارج از کشور با استفاده از تحلیل ثانویة داده‌های خرد پیمایش ملّی سرمایه اجتماعی در ایران در سال1393 است. تعداد نمونه مورد بررسی شامل 14035 نفر افراد 18 سال به بالای ساکن در 31 استان کشور با استفاده از تکنیک نمونه­گیری چندمرحله­ای است. نتایج مطالعه نشان داد: 37 درصد پاسخگویان از سرمایه اجتماعی پایینی برخوردار بوده­اند و حدود یک چهارم پاسخگویان نیز تمایل زیادی به مهاجرت خارج از کشور دارند. نتایج تحلیل­ دومتغیره نشان داد تمامی ابعاد و سطوح سرمایه اجتماعی با تمایل به مهاجرت خارج از کشور رابطه منفی و معنی­داری دارند. براساس نتایج تحلیل چندمتغیره (آزمون رگرسیون رتبه‌ای)، با کنترل متغیرهای جمعیتی و زمینه‌ای، سرمایه اجتماعی همچنان تأثیر منفی و قوی بر میزان تمایل به مهاجرت خارج از کشور دارد. به این معنا که با کاهش ابعاد و سطوح مختلف سرمایه اجتماعی، تمایل به مهاجرت به خارج از کشور افزایش پیدا می­کند. از این­رو، یکی از عوامل و بسترهای مهم افزایش مهاجرت‌ به خارج از ایران، کاهش سرمایه اجتماعی است.

کلیدواژه‌ها