عوامل مؤثر بر نابرابری توزیع درآمد در ایران با تأکید بر نقش مهاجرت و شهرنشینی

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار اقتصاد، دانشگاه فردوسی مشهد.

2 دانشجوی دوره دکتری اقتصاد پولی، دانشگاه فردوسی مشهد.

3 دانش‌آموخته دوره کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی سیستم‌های اقتصادی، دانشگاه صنعتی شاهرود.

چکیده

هدف این مقاله، بررسی عوامل مؤثر بر نابرابری توزیع درآمد در ایران با تأکید بر نقش مهاجرت و شهرنشینی طی دوره 1395-1365 است. برای این منظور از داده‌های بانک اطلاعات سری زمانی (سرشماری‌های کشور، سایت شفافیت بین­المللی) و بانک جهانی استفاده شده است.  برای تحلیل موضوع­، از الگوی خود توضیح برداری، روش­ یوهانسن-جوسیلیوس و روش تصحیح خطا استفاده شد. بر اساس­ نتایج به‌دست­ آمده و هم‌راستا با مبانی نظری، اثرگذاری ضرایب متغیرها مورد انتظار بود و از نظر آماری نیز معنادار می­باشند. همچنین بر اساس ضریب جمله تصحیح خطا، نتایج حاکی از آن است که در هر دوره حدود 64/0 عدم تعادل کوتاه­مدت، برای رسیدن به تعادل بلندمدت، تعدیل می­شود و می‌توان بیان داشت که ­در بلندمدت­، یک درصد افزایش در متغیرهای تولید ناخالص داخلی و نرخ باسوادی، به­ترتیب باعث کاهش 78/0 و 87/1 درصدی در نابرابری توزیع درآمد می­شوند. از طرف دیگر، ­یک درصد افزایش در متغیرهای فساد، تورم، نرخ بیکاری، نرخ شهرنشینی و نرخ مهاجرت، به ترتیب باعث افزایش 03/2، 17/1، 53/1، 78/2 و 38/4 درصد در نابرابری توزیع درآمد می­شوند. از اینرو،­از بین ­انواع متغیرهای نامبرده، اثر نرخ مهاجرت بر نابرابری توزیع درآمد، در مقایسه با سایر متغیرها بیشتر است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Influencing Factors of Income Inequality in Iran with Emphasis on the Role of Migration and Urbanization

نویسندگان [English]

  • Mohammadtaher Ahmadi Shadmehri 1
  • Ebrahim Ghaed 2
  • Mozhgan Moradi 3
1 Associate Professor in Economics, Ferdowsi University of Mashhad,
2 Ph.D Student in Monetary Economics, Ferdowsi University of Mashhad
3 MS.c in Economic Systems Planning, Shahrood University of Technology.
چکیده [English]

The purpose of this article is to investigate the factors affecting the inequality of income distribution in Iran with emphasis on the role of migration and urbanization during the period 1695-1695. For this purpose, the data of the Time Series Database (Country Censuses, International Transparency Site) and the World Bank have been used. For this analysis, Vector Autoregressive Model, Johansson-Juselius method and Vector Error Correction Model have been employed. Regarding to results, the effect of the variables’ coefficients is coincident based on the theoretical foundations and statistically significant. Also the coefficient of the error correction method indicates that about 0.62 of the short-term imbalance is adjusted in each period to achieve the long-term equilibrium. Further, on the one hand, in the long run, one percentage increase in the GDP and literacy rates, respectively leads to 0.78 and 1.87 percentage decrease in the income inequality and on the other hand, a one percentage increase in the corruption, inflation, unemployment rate, urbanization rate and migration rate, leads to 2.3, 1.17, 1.53, 2.78, and 4.38 percentage increase in the income inequality, respectively.  Hence, from among the mentioned variables, the effect of migration rates on income inequality is greater than for other variables.

کلیدواژه‌ها [English]

  • urbanization
  • migration
  • Income inequality
  • Vector Error Correction Model and Johansson-Juselius Method
ابریشمی، حمید، سجاد برخورداری و علی‌رضا قباشی (1398). تأثیر پویایی مهاجرت از روستا به شهر بر نابرابری توزیع درآمدی: مورد مطالعه مناطق روستایی ایران، فصلنامه مدلسازی اقتصادسنجی، دوره 3، شماره 3، صص 62-39.

باقرزاده، علی (1391). تحلیل عامل های موثربرکاهش نابرابری درآمدی در مناطق روستایی ایران (آزمون مدل خطی اهلووالیا)، اقتصاد توسعه و برنامه ریزی، دوره 1، شماره 2، 17-1.

دل‌انگیزان، سهراب، مریم پشته کشی و سهیلا نظری (1396). تأثیر نرخ شهرنشینی، آزادی اقتصادی و کیفیت حکمرانی بر نابرابری توزیع درآمد، اولین همایش بین‌المللی برنامه‌ریزی اقتصادی، توسعه پایدار و متوازن منطقه‌ای رویکردها و کاربردها، دانشگاه کردستان.

دهقانی، علی، محمدحسن حسینی، محمد فتاحی و صمد حکمتی فرید (1396). بررسی رابطه بین رشد اقتصادی و توزیع درآمد در ایران طی دوره 1393-1350، رهیافت رگرسیون غیرخطی انتقال ملایم، فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات اقتصاد کاربردی ایران، دوره 6، شماره 21، صص 213-236.

ربانی خوراسگانی، رسول، صمد کلانتری و نفیسه یاوری (1383). پدیده حاشیه‌‌نشینی و پیامدهای اجتماعی، فرهنگی آن (ارزنان و دارک اصفهان)، مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان، دوره 17، شماره 2، صص 154-119.

شاکری، عباس، اسفندیار جهانگرد و سمیه اقلامی (1392). اثر غیرخطی تورم بر نابرابری توزیع درآمد در ایران، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، دوره 13، شماره 4، صص 27-53.

مهرگان، نادر و صابر زمانی شبخانه (1392). بررسی اثر شهرنشینی بر توزیع درآمد در ایران با تأکید بر نظریه کوزنتس، فصلنامه علمی پژوهشی برنامه‌ریزی و بودجه، دوره 1، شماره 3، صص  19-3.

مهرگان، نادر، عزت‌اله عباسیان و اردلان، بهرام (1393). تجزیه چندگانه نابرابری توزیع درآمد در ایران با رویکردی به­ ضریب جینی تعمیم یافته، فصلنامه سیاستگذاری پیشرفت اقتصادی دانشگاه الزهرا، دوره 2، شماره 2، صص 27-1.

مؤتمنی، مانی (1394). بررسی نوسانات رشد اقتصادی بر نابرابری درآمد در ایران با استفاده از رگرسیون همجمعی کانونی، دوفصلنامه علمی پژوهشی جستارهای اقتصادی، دوره 3، شماره 23، صص 163-179.

نظری، روح الله و مظاهری، لیلا (1390). ارتباط تورم و توزیع در آمد در ایران، فصلنامه سیاسی – اقتصادی، دوره 21، شماره 284، صص 206-221.

نیلی، مسعود و علی فرح‌بخش، (1377). ارتباط رشد اقتصادی و توزیع درآمد، مجله برنامه‌ریزی و بودجه، دوره 3، شماره 10، صص 154 -121.

Annez, P. C., & Buckley, R. M. (2009). Urbanization and Growth: Setting the Context. Urbanization and Growth, 1: 1-45.

Adams, R. H., & Mahmood, Z. (1992). The Effects of Migration and Remittances on Inequality in Rural Pakistan [with Comments]. The Pakistan Development Review, 31(4): 1189-1206.

Adams, S., & Klobodu, E. K. M. (2019). Urbanization, Economic Structure, political regime, and income inequality. Social Indicators Research, 142(3): 971-995.

Adu, G. (2012), Studies on Economic Growth and Inflation, Acta
Universitatis Agricalturae Sueciae (1652-6880), 14: 1-26.

Akita, T., & Miyata, S. (2008). Urbanization, educational expansion, and expenditure inequality in Indonesia in 1996, 1999, and 2002. Journal of the Asia Pacific Economy, 13(2): 147-167.

Babaei, M. J., M. A. Molaei, and A. Dehghani. (2015). Estimating the function of copper consumption in Iran Between 1991-2011 using Johansen model. Journal of Mining and Environment 6(2): 183-189.

Compact, U. G. (2006). UN global compact. New York. [Online.] Available from http://www. Unglobalcompact. Org [8 January 2006].

Castells‐ Quintana, D. (2018). Beyond Kuznets: Inequality and the size and distribution of cities. Journal of Regional Science, 58(3): 564-580.

Castells-Quintana, D., & Royuela, V. (2015). Are increasing urbanisation and inequalities symptoms of growth? Applied Spatial Analysis and Policy, 8(3), 291-308.

Chen, G., Glasmeier, A. K., Zhang, M., & Shao, Y. (2016). Urbanization and income inequality in post-reform China: a causal analysis based on time series data. PloS one, 11(7): 158-226.

Gupta, S., Davoodi, H., & Alonso-Terme, R. (2002). Does corruption affect income inequality and poverty? Economics of governance, 3(1): 23-45.

Gollin, D., Jedwab, R., & Vollrath, D. (2016). Urbanization with and without Industrialization. Journal of Economic Growth, 21(1): 35-70.

Glaeser, E., Resseger, M., & Tobio, K. (2015). Inequality in cities. Journal of Regional Science, 49(4): 617–646.

Halada, K., Shimada, M., & Ijima, K. (2008). Forecasting of the consumption of metals up to 2050. Materials Transactions, 49(3): 402-410.

Kuznets, S. (1955). Economic Growth and Income Inequality. The American Economic Review, 45(1):1-28.

Kanbur, R. & Zhuang, J. (2013). Urbanization and Inequality in Asia. Asian Development Review, 30(1): 131–147.

Kirchgassner, G., Wolters, J., & Hassler, U. (2012). Introduction to modern time series analysis. Springer Science & Business Media, 6(4): 228–242.

Liddle, B. (2017). Urbanization and inequality/poverty. Urban Science, 1(4), 35.

Liddle, B., & Messinis, G. (2015). Which comes first–urbanization or economic growth? Evidence from heterogeneous panel causality tests. Applied Economics Letters, 22(5): 349-355.

Murphy, K. M., Shleifer, A., & Vishnu, R. W. (1991). The allocation of talent: Implications for growth. The quarterly journal of economics, 106(2): 503-530.

Qin, Y., & Zhou, Y. (2009). Urbanization and income inequality of China’s totalresidents: the test of Kuznets’s inverted-U hypothesis. Journal of Businessand Policy Research, 4(1): 99-110.

Robinson, S. (1976). A note on the U hypothesis relating income inequality and economic development. The American Economic Review, 66(3): 437–440.

Siddique, M. A. B., Wibowo, H., & Wu, Y. (2014). Fiscal Decentralisation and Inequality in Indonesia: 1999-2008. University of Western Australia, Business School, Economics.

Sarkar, S., Phibbs, P., Simpson, R., & Wasnik, S. (2018). The scaling of income distribution in Australia: Possible relationships between urban allometry, city size, and economic inequality. Environment and Planning B: Urban Analytics and City Science, 45(4): 603-622.

Saint Paul, G., & Verdier, T. (1996). Inequality, redistribution and growth: A challenge to the conventional political economy approach. European Economic Review, 3(40): 719-728.

UNFPA, U. (2007). State of world population 2007: Unleashing the potential of urban growth. United Nations Population Fund, United Nations Publications.

World Economic Forum. (2018). The future of jobs report 2018. Geneva: World Economic Forum.

Wu, D., & Rao, P. (2017). Urbanization and income inequality in China: An empirical investigation at provincial level. Social Indicators Research, 131(1): 189-214.

Walter, E. (1995). Applied Econometric Time Series, John Wiles and Sons, Canada-1995, 85(3): 107–118.

Xie, Y., & Zhou, X. (2014). Income inequality in today’s China. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(19): 6928-6933.