بررسی حمایت فرزندان بزرگسال از والدین و عوامل اثرگذار بر آن در شهر تهران

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

دانشیار جامعه‌شناسی، گروه مطالعات خانواده، مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور.

چکیده

با توجه به تغییرات اقتصادی-اجتماعی در دهه­های اخیر و لزوم بررسی روابط بین‌نسلی، این پژوهش به بررسی ابعاد مختلف حمایت فرزندان بزرگسال از والدین مشتمل بر حمایت ابزاری، حمایت عاطفی و حمایت مالی پرداخته‌ است. جامعه آماری این پیمایش مقطعی، زنان و مردان 18 سال و بالاتر در شهر تهران بوده که حداقل یک والد زنده داشته و هم‌سکنا نبوده‌اند. 1000 نفر به شیوه خوشه‌ای چند مرحله‌ای از 30 حوزه انتخاب شده­اند. یافته‌ها نشان داد حمایت فرزندان بزرگسال از والدین در ابعاد مختلف یکسان نیست؛ به‌طوری‌که حمایت عاطفی از والدین بیشتر و حمایت ابزاری و به‌ویژه حمایت مالی کمتر گزارش شد. عوامل اثرگذار بر حمایت فرزندان بزرگسال از والدین نیز در ابعاد مختلف یکسان نبوده و متأثر از ویژگی‌های اقتصادی-اجتماعی، منابع، نیازها و بازدارنده‌ها در فرزندان بزرگسال و والدین است. حمایت ابزاری از والدین متأثر از سن والدین، ترتیبات زندگی، دین‌داری فرزندان بزرگسال، تعهد فرزندی و فاصله جغرافیایی است. حمایت عاطفی متأثر از دین‌داری فرزندان بزرگسال، تعهد فرزندی، تضاد میان والدین و تضاد با والدین است. همچنین، حمایت مالی متأثر از سن والدین، رفاه فرزندان بزرگسال، تعهد فرزندی، تضاد با والدین و فاصله جغرافیایی است. یافته‌ها تأییدکننده نظریه‌‌های نوع‌دوستی، همبستگی بین‌نسلی و اقتضایی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Study of adult children’s supports for their parents and the influencing factors in Tehran

نویسنده [English]

  • fateme modiri
Associate Professor of Sociology, Department of Family Studies, National Population Research Institute. E-mai: fateme.modiri@psri.ac.ir
چکیده [English]

Given the socio-economic changes in recent decades and the need to examine intergenerational relationships, this study examines the various dimensions of adult children's support of parents, including instrumental support, emotional support and financial support. The statistical population of this cross sectional survey was men and women aged 18 years old and above in Tehran who had at least one living parent and non-coresident. A thousand men and women were selected by multi-stage clustering sampling from 30 districts. The findings have shown that adult children's support with their parents was not the same in different dimensions, so as emotional support for parents was greater than instrumental support, especially financial support. The factors influencing adult children's support of  their parents are not the same in different dimensions and has been influenced by the socioeconomic characteristics, resources, needs, and barriers in parents and adult children. Instrumental support affected by parental age, living arrangements, adult children's religiosity, child committment, geographical distance; emotional support affected by adult children's religiosity, filial obligation, parental conflict, conflict with parents; financial support affected by the age of the parents, the welfare of adult children, child commitment,  conflict with parents, geographical distance. These findings confirm the theories of altruism, intergenerational and contingent solidarity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • parental support
  • Emotional support
  • instrumental support
  • financial support
  • Adult children

این مقاله مستخرج از طرح پژوهشی با عنوان «بررسی روابط فرزندان بزرگسال با والدین: تماس، حمایت و تعهد» می‌باشد که در سال 1398 با حمایت مالی مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور انجام شده است. 

 آزاد ارمکی، تقی ( 1395). تغییرات، چالش ها و آینده خانواده ایرانی، تهران: انتشارات تیسا.
حصاری، علی (1396). الگوها و عوامل تعیین کننده انتقالات بین نسل های والدین سالمند و فرزندان بزرگسال در شهر تهران، پایان‌نامه دوره دکتری، دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی.
دی. ای. دواس (1386). پیمایش در تحقیقات اجتماعی، هوشنگ نایبی، تهران: نشر نی.  
شجاعی زند، علیرضا (1384). مدلی برای سنجش دین‌داری در ایران، مجله جامعه شناسی ایران، دوره 6، شماره 1 صص: 66 – 34.
شکوهی، شیما (1391). بررسی تأثیر روابط بین‌نسلی بر ترتیبات زندگی سالمندان 60 سال به بالا شهر شیراز، پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
فرهمند، مهناز؛ یاسین خرم‌پور، زهره پارساییان و فرزانه ماندگاری (1393). تأثیرمؤلفه‌های نوگرایی در حمایت خویشاوندی خانواده‌های شهر یزد، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، دوره 7، شماره 3، صص 177-149.
کریمی، زینب (1386). بررسی عوامل جامعه شناختی و جمعیت شناختی مؤثر بر حمایت بین‌نسلی (فرزندان بزرگسال- والدین)، مطالعه­ موردی شهر ورامین، پایان نامه کارشناسی ارشد جمعیت‌شناسی، دانشگاه تهران.  
کوششی، مجید (1388). رفتارهای جمعیتی و الگوهای حمایت اجتماعی سالمندان شهر تهران، نامه انجمن جمعیتشناسی ایران، دوره 4، شماره 8، صص 172- 149.
محمودیان، حسین و حسین ضرغامی (1394). تأثیرات مهاجرت فرزندان بر حمایت اجتماعی والدین سالمند روستایی، مطالعة موردی (روستاهای شهرستان بردسکن)، پژوهش‌های روستایی، دوره 7، شماره 1، صص 53-29.
مدیری، فاطمه (1398). بررسی روابط فرزندان بزرگسال با والدین: تماس، حمایت و تعهد، طرح پژوهشی، مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور.
مدیری، فاطمه و محمدصادق مهدوی (1394). ارزش‌های خانوادگی پست‌مدرن در شهر تهران، فصلنامه    خانواده‌پژوهی، دوره 11، شماره 43، صص 296-281.
مرکز آمار ایران (1395). نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1395.
Albertini, M., & J. Radl (2012). Intergenerational transfers and social class: Inter-vivos transfers as means of status reproduction? Acta Sociologica, 55(2): 107-123.
Allen, M. S. (2002). The influence of parents' marital quality on parent-adult child intimacy: the role of the family expressiveness and relationship attributions. Texas Tech University.
Aquilino, W. (2006). Family relationships and support systems in emerging adulthood. In J. J. Arnett & J. L. Tanner (Eds.), Emerging adults in the America: Coming of age in the 21st century: 193–217.
Attias-Donfut, C., J. Ogg, & F. C. Wolff (2005). European patterns of intergenerational financial and time transfers, European journal of ageing, 2(3): 161-173.
Bengtson, V. L., & P. S. Oyama (2007). Intergenerational solidarity: Strengthening economic and social ties, New York: United Nations Headquarters.
Bengtson, V. L., & R. E. Roberts (1991). Intergenerational solidarity in aging families: An example of formal theory construction. Journal of Marriage and the Family, Vol. 53(4): 856-870.
Bengtson, V. L., A, Lowenstein; N. M. Putney; & D. Gans (2003). Global aging and the challenge to families. Global aging and challenges to families: 1-24.
Cantor, M. H. (1979). Neighbors and friends: An overlooked resource in the informal support system, Research on aging, 1(4): 434-463.
Daatland, S. O., K. Herlofson, & I. A. Lima (2011). Balancing generations: on the strength and character of family norms in the West and East of Europe. Ageing & Society, 31(7): 1159-1179.
Daatland, S. O., M. Veenstra, & K. Herlofson (2012). Age and intergenerational attitudes in the family and the welfare state. Advances in life course research, 17(3): 133-144.
Drake, D., J. Dandy, J. Loh, D. Preece (2018). Should Parents Financially Support their Adult Children? Normative Views in Australia, Journal of Family and Economic Issues, 39: 348–359.
Dykstra, P. (2010). Intergenerational family relationships in ageing societies, United NationsPublication.
Dykstra, P. A. & A. E. Komter (2006). Structural characteristics of Dutch kin networks. Family solidarity in the Netherlands: 21-42.  
Dykstra, P. A., & Komter, A. E. (2012). Generational interdependencies in families: The MULTILINKS research programme, Demographic Research, 27: 487-506.
Eggebeen, D. J., & A. Davey (1998). Do safety nets work? The role of anticipated help in times of need. Journal of Marriage and the Family, 60: 939–950.
Fingerman, K. L., L. M. Pitzer, W. Chan, K. Birditt, M. M. Franks, & S. Zarit (2010). Who gets what and why? Help middle-aged adults provide to parents and grown children. Journals of Gerontology Series B: Psychological Sciences and Social Sciences,66(1): 87-98.
Fingerman, K. L., Y. P. Cheng, L. Tighe, K. S. Birditt, & S. Zarit (2012). Relationships between young adults and their parents, In Early adulthood in a family context, 59-85: Springer.
Furstenberg, F. F. (2000). The sociology of adolescence and youth in the 1990s: A critical commentary, Journal of Marriage and the Family, 62: 896–910.
Greene, B. A. (1990). What has gone before: The legacy of racism and sexism in the lives of Black mothers and daughters. Women & Therapy, 9(1-2): 207-230.
Grundy, E., & N. Shelton (2001). Contact between adult children and their parents in Great Britain 1986–99, Environment and planning A, 33(4): 685-697.
Harper, S. (2003). Changing families as European societies age, European Journal of Sociology, 44(2): 155-184.
Herlofson, K., & G. O. Hagestad (2011). Challenges in moving from macro to micro: Population and family structures in ageing societies. Demographic Research, 25: 337-370.
Huber, S., & O. W. Huber (2012). The centrality of religiosity scale (CRS), Religions, 3(3): 710-724.
Ikkink, K. K., T. V. Tilburg, & K. C. Knipscheer (1999). Perceived instrumental support exchanges in relationships between elderly parents and their adult children: Normative and structural explanations, Journal of Marriage and the Family: 831-844.
Kalmijn, M. & C. Saraceno (2008). A comparative perspective on intergenerational support: Responsiveness to parental needs in individualistic and familialistic countries. European Societies, 10(3): 479-508.
Kalmijn, M. (2014). Adult intergenerational relationships, The Wiley-Blackwell companion to the sociology of families: 385-403.
Kalmijn, M., & Dykstra, P. A. (2006). Differentials in face-to-face contact between parents and their grown-up children, Family solidarity in the Netherlands: 63-88.
Kalmijn, M., & J. De Vries (2009). Change and stability in parent–child contact in five Western countries, European Journal of Population/Revue europeenne de demographie, 25(3): 257-276.
Killian, T., & L. H. Ganong (2002). Ideology, context, and obligations to assist older persons, Journal of marriage and family, 64(4): 1080-1088.
Kohli, M., & Künemund, H. (2001). Intergenerational transfers in the family: What motivates giving, Global aging and challenges to families: 123-142.
Levin, K. A. & C. Currie (2010). Family structure mother-child communication, father-child communication, and adolescent life satisfaction: A cross-sectional multilevel analysis, Health Education, 110(3): 152-168.
Lye, D. N. (1996). Adult child–parent relationships, Annual review of sociology, 22(1): 79-102.
Onayli, S. (2010). The relation between mother-daughter relationship and daughter’s well being, Middle East Technical University: Thesis.
Pickard, L. (2002). The decline of intensive intergenerational care of older people in Great Britain, 1985-1995. Population Trends 110: 31-41.
Schwarz, B., G. Trommsdorff, I. Albert, & B. Mayer (2005). Adult parent–child relationships: Relationship quality, support, and reciprocity. Applied Psychology, 54(3): 396-417.
Silverstein, M., S. J. Conroy, H. Wang, R. Giarrusso, & V. L. Bengtson (2002). Reciprocity in parent–child relations over the adult life course, The Journals of Gerontology Series B: Psychological Sciences and Social Sciences, 57(1): S3-S13.
Tennstedt, S. L., S. L. Crawford, & J. B. McKinlay (1993). Is family care on the decline? A longitudinal investigation of the substitution of formal long-term care services for informal care, The Milbank quarterly: 601-624.
van Gaalen, R. I., P. A. Dykstra, & A. E. Komter (2010). Where is the exit? Intergenerational ambivalence and relationship quality in high contact ties. Journal of Aging Studies, 24(2): 105-114.