سیاست‌های توزیع بهینه جمعیت و مهاجرت در ایران: اولویت‌بندی تجربیات جهانی از نگاه صاحب‌نظران ایرانی

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

چکیده

امروزه، تمرکز بالای جمعیتی در کلان‌شهرها به مسأله‌ای پیچیده تبدیل شده است. همه دولت‌ها دغدغه‌ی توزیع بهینه جمعیت را دارند و همواره جهت تعدیل جمعیت کلان‌شهرها سیاست‌هایی را اجرا می‌کنند. در این مقاله عمده‌ترین سیاست‌هایی که در کشورهای منتخب آسیایی جهت توزیع بهتر جمعیت به اجرادرآمده، شناسایی شدهاست، سپس جهت انطباق و اجرایی کردن آنها در ایران، 54 تن از اساتید برجسته‌ی کشور آنها را ارزیابی و اولویت‌بندی نموده‌اند. این مقاله دو هدف را دنبال می‌کند: الف) شناسایی سیاست‌‌های مؤثری که با توجه به تجربیات متخصصان داخلی با شرایط جامعه‌ی ایران سازگار و منطبق باشند، ب) اولویت‌بندی سیاست‌ها از نظر اجرایی و درجه‌ی تأثیرگذاری. نتایج نشان داد که اقدامات سیاستی در چهار حیطه شامل سیاست‌های: اجتماعی- فرهنگی، توسعه‌ی قطب‌های رشد، آمایش سرزمین و مبارزه با مفاسد اقتصادی- اجتماعی بیشترین اثر را بر توزیع بهینه‌ی جمعیت در کشور دارند. همچنین سیاست‌های توسعه‌ی سرمایه‌گذاری‌های محلی، به فعل درآوردن ظرفیت‌های توسعه‌ی منطقه‌ای، ایجاد فرصت‌های شغلی در روستاها و شهرهای کوچک به ترتیب با نمره‌ی 30/4، 26/4 و 19/4 در سه اولویت اول اجرایی پیشنهادی صاحب‌نظران هستند که اثرگذاری بیشتری در کنترل جمعیت کلان‌شهرهای کشور خواهند داشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Policies of Optimum Distribution of Population and Migration in Iran: Prioritization of Global Experiences from Perspectives of Iranian Experts

نویسندگان [English]

  • Mahmoud Moshfegh
  • Ghorban Hosseini
چکیده [English]

Nowadays, over-concentration of population in metropolitans and large cities has become a complex issue. All states are concerned with optimal population distribution, and always implement some policies to balance the population of metropolitans. In this paper, the most important policies in selected Asian countries that had been applied for better population distribution are identified. Then, these policies have been evaluated and classified by 54 Iranian’s experts in order to be adjusted and implemented in Iran. Thus, this paper has two main purposes: A) Identifying of effective policies that could be consistent and adjusted with Iran’s condition. B) Prioritization of policies with regard to effectiveness and implementation. The results showed that the policies in the following four domains might have the greatest effects on optimal distribution of population. 1.  Social and cultural policies, 2. Developing poles of growth, 3. Planning of land use and 4. Fighting against socio-economic corruptions. Also, investment policies in regional development, actualizing of the regional development potentials, and extension of employment opportunities in rural areas and towns are the first three priorities chosen by experts in implementing population control of metropolitans and large cities in the country.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Over – concentration
  • Optimum distribution
  • migration
  • Developing poles
راندینلی، دنیس ای و دیگران (1376). "تحلیل سیاست‌های تمرکززدایی در کشورهای در حال توسعه: چارچوب اقتصاد سیاسی"، فصلنامه روستا و توسعه، سال اول، شماره 2 و 3.

زنجانی، حبیب‌الله (1380). "مهاجرت"، تهران: انتشارت سمت.

فرجادی، غلامعلی (1382). "مهاجرت و اشتغال در استان تهران"، تهران: سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان تهران.

فیندلی، سلی (1372). "برنامه‌ریزی مهاجرت‌های داخلی"، مترجم، عبدالعلی لهسایی زاده، شیراز: انتشارات نوید شیراز.

قاسمی اردهائی، علی و علی حسینی‌راد (1388). "سیاست‌های مهاجرت روستا-شهر و ضرورت آن با تأکید  بر ایران"، مجموعه مقالات چهارمین همایش انجمن جمعیت‌شناسی ایران، تهران: مرکز مطالعات و پژوهش‌های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه.

مشفق، محمود (1389). "مطالعه تطبیقی سیاست‌های مهاجرت‌های داخلی و بازتوزیع جمعیت در کشورهای منتخب، با تأکید بر کشورهای منطقه آسیا و اقیانوسیه"، تهران: مرکز مطالعات و پژوهش‌های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه.

Anh. N. (2003). “Internal Migration Policies in ESCAP Region”, Asia–Pacific Population Journal, 18(3): 123-145.

Chitose, Y. (2003). “Effects of Government Policy on Internal Migration in Peninsular Malaysia: A Comparison between Malays and Non Malays”, International Migration Review, 37(4).

Daniel, R & Vining, Jr. (1985). “The Growth of Core Urban Regions in Developing Countries”, Population and Development Review, 11: 495-514.

Kim, W.B. (1988). “Population Redistribution Policy in Korea: A Review Population Policy”, Research and Policy Review, 3: 49-77.

Simmons. A.B. (1979). “Slowing Metropolitan City Growth in Asia: Policies, Programs and Results”, Population and Development Review, 5: 87-104.

United Nations. (2011). “World Urbanization Prospects, the 2011 Revision”. http://esa.un.org/unpd/wup/index.htm.

Young, Y.M. (1986). “Controlling Metropolitan, Growth in Eastern Asia”, Geographical Review, 76(2): 125-137.