سیاست‌های توزیع بهینه جمعیت و مهاجرت در ایران: اولویت‌بندی تجربیات جهانی از نگاه صاحب‌نظران ایرانی

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

چکیده

امروزه، تمرکز بالای جمعیتی در کلان‌شهرها به مسأله‌ای پیچیده تبدیل شده است. همه دولت‌ها دغدغه‌ی توزیع بهینه جمعیت را دارند و همواره جهت تعدیل جمعیت کلان‌شهرها سیاست‌هایی را اجرا می‌کنند. در این مقاله عمده‌ترین سیاست‌هایی که در کشورهای منتخب آسیایی جهت توزیع بهتر جمعیت به اجرادرآمده، شناسایی شدهاست، سپس جهت انطباق و اجرایی کردن آنها در ایران، 54 تن از اساتید برجسته‌ی کشور آنها را ارزیابی و اولویت‌بندی نموده‌اند. این مقاله دو هدف را دنبال می‌کند: الف) شناسایی سیاست‌‌های مؤثری که با توجه به تجربیات متخصصان داخلی با شرایط جامعه‌ی ایران سازگار و منطبق باشند، ب) اولویت‌بندی سیاست‌ها از نظر اجرایی و درجه‌ی تأثیرگذاری. نتایج نشان داد که اقدامات سیاستی در چهار حیطه شامل سیاست‌های: اجتماعی- فرهنگی، توسعه‌ی قطب‌های رشد، آمایش سرزمین و مبارزه با مفاسد اقتصادی- اجتماعی بیشترین اثر را بر توزیع بهینه‌ی جمعیت در کشور دارند. همچنین سیاست‌های توسعه‌ی سرمایه‌گذاری‌های محلی، به فعل درآوردن ظرفیت‌های توسعه‌ی منطقه‌ای، ایجاد فرصت‌های شغلی در روستاها و شهرهای کوچک به ترتیب با نمره‌ی 30/4، 26/4 و 19/4 در سه اولویت اول اجرایی پیشنهادی صاحب‌نظران هستند که اثرگذاری بیشتری در کنترل جمعیت کلان‌شهرهای کشور خواهند داشت.

کلیدواژه‌ها


راندینلی، دنیس ای و دیگران (1376). "تحلیل سیاست‌های تمرکززدایی در کشورهای در حال توسعه: چارچوب اقتصاد سیاسی"، فصلنامه روستا و توسعه، سال اول، شماره 2 و 3.

زنجانی، حبیب‌الله (1380). "مهاجرت"، تهران: انتشارت سمت.

فرجادی، غلامعلی (1382). "مهاجرت و اشتغال در استان تهران"، تهران: سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان تهران.

فیندلی، سلی (1372). "برنامه‌ریزی مهاجرت‌های داخلی"، مترجم، عبدالعلی لهسایی زاده، شیراز: انتشارات نوید شیراز.

قاسمی اردهائی، علی و علی حسینی‌راد (1388). "سیاست‌های مهاجرت روستا-شهر و ضرورت آن با تأکید  بر ایران"، مجموعه مقالات چهارمین همایش انجمن جمعیت‌شناسی ایران، تهران: مرکز مطالعات و پژوهش‌های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه.

مشفق، محمود (1389). "مطالعه تطبیقی سیاست‌های مهاجرت‌های داخلی و بازتوزیع جمعیت در کشورهای منتخب، با تأکید بر کشورهای منطقه آسیا و اقیانوسیه"، تهران: مرکز مطالعات و پژوهش‌های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه.

Anh. N. (2003). “Internal Migration Policies in ESCAP Region”, Asia–Pacific Population Journal, 18(3): 123-145.

Chitose, Y. (2003). “Effects of Government Policy on Internal Migration in Peninsular Malaysia: A Comparison between Malays and Non Malays”, International Migration Review, 37(4).

Daniel, R & Vining, Jr. (1985). “The Growth of Core Urban Regions in Developing Countries”, Population and Development Review, 11: 495-514.

Kim, W.B. (1988). “Population Redistribution Policy in Korea: A Review Population Policy”, Research and Policy Review, 3: 49-77.

Simmons. A.B. (1979). “Slowing Metropolitan City Growth in Asia: Policies, Programs and Results”, Population and Development Review, 5: 87-104.

United Nations. (2011). “World Urbanization Prospects, the 2011 Revision”. http://esa.un.org/unpd/wup/index.htm.

Young, Y.M. (1986). “Controlling Metropolitan, Growth in Eastern Asia”, Geographical Review, 76(2): 125-137.