فراتحلیل مطالعات انجام شده در زمینه سطح، روند و تعیین‌کننده‌های طلاق در ایران و کشورهای منتخب طی سال‌های 90- 1365

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

چکیده

یکی از آسیب‌هایی‌که خانواده را تهدید می‌کند پدیده طلاق است. پایان یک ازدواج رسمی و قانونی را طلاق می‌گویند. طلاق را می‌توان از زوایای اجتماعی، اقتصادی و مهمتر از همه از نظر جمعیتی مورد مطالعه قرار داد. در این مطالعه ابتدا ادبیات نظری و تجربی مربوط به تعیین‌کننده‌های طلاق در ایران و کشورهای منتخب بررسی و مقایسه شد و در مرحله دوم با مراجعه به آمار ثبتی ازدواج و طلاق در 25 سال اخیر به محاسبه سطح و روند تحولات ازدواج و طلاق در ایران و کشورهای منتخب منطقه آسیا و اقیانوسیه ‌پرداختیم. بر اساس نتایج به دست آمده، عامل‌های تعیین‌کننده طلاق، در چهار گروه شامل: خصوصیات والدین، خصوصیات فردی، خصوصیات زوجین و نحوه تعامل بین آنها و دیدگاه‌ها و نگرش‌ها به ازدواج و طلاق طبقه‌بندی می‌شوند. نتایج به‌دست آمده از آمار ثبتی ازدواج و طلاق نیز نشان می­دهد که میزان‌های خام ازدواج و طلاق در ایران طی سال‌های90- 1365به‌ترتیب از 9/6 و 7/0 به 7/11 و 9/1 در هزار افزایش یافته است. در ضمن نسبت طلاق به هر صد ازدواج نیز در همین سال‌ها از 3/10 به 3/16 درصد رسیده است. مقایسه این ارقام با ارقام مشابه در کشورهای منتخب منطقه آسیا و اقیانوسیه نشان می‌دهد که ارقام مربوط به ایران در سطح متوسط بالای طلاق قرار دارد. نکته مهم دیگر اینکه سنوات زناشویی منجر به  طلاق در ایران کمتر از سایر کشورهای مورد مطالعه است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Meta-Analysis of Studies on Levels, Trends and Determinants of Divorce in Iran and Selected Countries, 1970-2011

نویسندگان [English]

  • Shahla Kazemipour
  • Azam Khoshnevis
چکیده [English]

Divorce is a phenomenon which threatens the family and is considered as the end of a formal and legal marriage. Divorce can be studied from sociological, economical and demographic perspectives. In this article, at first, a brief review of the theoretical and empirical evidence on determinants of divorce in Iran and 21 countries in Asia and the Pacific region are examined and compared. Secondly, according to registered statistics of marriage and divorce over the past 25 years, levels and trends of changes in marriage and divorce in Iran and selected countries are assessed and compared. Finding revealed that determinants of divorce comprise of: parent’s characteristics, individuals’ characteristics, marital factors, couple’s interaction, and attitudes to marriage and divorce. In the second part of the article, we analyzed trends of Divorce Crude Rate and Marriage Crude Rate using the data registered in the Iranian vital statistics system. Statistical analysis indicates that in Iran between 1986 and 2011, crude rate of marriage and divorce has increased from 6.9 and 0.7 to 11.7 and 1.9 per thousand. In addition, the ratio of divorces per 100 marriages increased from about 10.3 to 16.3 over these years. Comparing corresponding rates in selected countries in the region indicates that the rates in Iran are at the upper mid level and interestingly, the average marital years that couples spend before their separation in Iran is lower than that of other countries. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Family
  • Divorce Crude Rate
  • Marriage Crude Rate
  • Determinants of Divorce
  • The Ratio of Divorces to Marriages
رحیمی، حسین (1379). "بررسی عوامل طلاق در استان خراسان"، فصلنامه جمعیت، سال هشتم، شماره 33 و 34.

ساروخانی، باقر (1372). ‌"طلاق، پژوهشی در شناخت واقعیت و عوامل آن"، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

ساروخانی، باقر (1376). "طلاق، پژوهشی در شناخت واقعیات و عوامل آن"، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

ساروخانی، باقر (1381)."مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده"، تهران: انتشارات سروش (صدا و سیما).

سازمان ثبت احوال (90-1365). نشریات آماری، تهران: سازمان ثبت احوال.

سرایی، حسن (1385). "تداوم و تغییر خانواده در جریان گذار جمعیتی ایران"، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، سال یکم، شماره 2، زمستان 85.

سیف الهی ننه کران، حجت‌اله (1372)."بررسی علت‌های طلاق: کاربرد روش تجزیه عاملی ارتباط‌ها"، نامه علوم اجتماعی، دوره‌ی جدید، جلد دوم، شماره 3.

شکوری، راضیه (1390). "بررسی واقعه طلاق و روند تحولات آن در ایران 85-1365 – مطالعه موردی استان قم"، پایان نامه دوره کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبائی.

فرجاد، محمد حسین، (1372). "آسیب‌شناسی اجتماعی خانواده و طلاق"، تهران: انتشارات منصوری.

قطبی، مرجان و همکاران (1383). "وضعیت طلاق و برخی عوامل مؤثر بر آن در افراد مطلقه ساکن در منطقه دولت آباد"، فصلنامه رفاه اجتماعی، سال سوم.

مددی، حسین و حسین ملک‌زاده (1380). "بررسی علل طلاق زوجین (دیدگاه اقتصادی ـ اجتماعی) در شهرستان اراک در نیمه دوم سال (1378)"، پایان‌نامه دوره‌ی کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی.

مرکز آمار ایران ( 86-1366). "گزارش سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1365-1385"، تهران: انتشارات مرکز آمار.

مرکز آمار ایران (1385). "سرشماری عمومی نفوس و مسکن" ، http://www.sci.org .

مرکز آمار ایران (1391). "گزارش سالانه 1381-1390: تهران"، تهران: انتشارات مرکز آمار.

مساواتی آذر، مجید (1375). "خانواده‌های مهاجر روستایی و زمینه‌های طلاق "، فصلنامه جمعیت، سال پنجم، شماره 15 و 16.

ملتفت، حسین، احمدی، حبیب (1387). "بررسی عوامل مؤثر بر گرایش زوجین به طلاق (مورد مطالعه شهرستان داراب) "، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، سال سوم، شماره 5.

میرزایی، محمد (1380). "طرحی از مسائل اجتماعی با تأکید بر مسئله طلاق و روند تغییرات آن در ایران"،  نامه انجمن جامعه‌شناسی ایران، ویژه نامه دومین همایش مسائل اجتماعی ایران، شماره 4.

Alam, N., Saha, S.K. and van Ginneken, J. (2000). “Determinants of  Divorce in a Traditional Muslim Community in Bangladesh”, Demographic Research, Volume 3,Article 4, Published 4.

Becker, Gary S. (1973). “A Theory of Marriage”, Pp. 299-344 in Theodore W. Schultz (ed) Economics of the Family: Marriage, Children, and Human Capital”, Chicago: The University of Chicago Press.

Becker, Gary S. (1981). “A Treatise on the Family”, Cambridge: Harvard University Press.

Bernardi F. and Juan-Ignacio Martínez-Pastor. (2011). “Divorce Risk Factors And Their Variation over Time in Spain”, Demographic Research, 24: 771-800.

Bracher, M., Santow, G., Morgan, S., and Trussell, J. (1993). “Marriage Dissolution in Australia: Models And Explanations”, Population Studies, 47: 403-425.

Burgess, E. W., & Locke, H. J. (1945). “The family: from institution to companionship”. New York: American Book Publishers.

Clarke, L. and Berrington, A. (1999). “Socio-demographic predictors of divorce”, In, Simons, J. (ed.) High Divorce Rates : The State of the Evidence on Reasons and Remedies: Reviews of the Evidence on the Causes of Marital Breakdown and the Effectiveness of Policies and Services Intended to Reduce its Incidence.London, UK, Lord Chancellor's Department, 44pp. (Lord Chancellor's Department Research Series, 12/99).

Diamant, Neil J. (2000). “Revolutionizing the Family: Politics, Love, and Divorce in Urban and Rural China, 1949-1968”. Berkeley, CA: University of California Press.

Giddens, A. (1992). “The Transformation of Intimacy: Sexuality, Love and Eroticism in Modern Societies”, Polity Press, London.

Gottman, J.M. and Levenson, R.W. (2000). “The Timing of Divorce: Predicting When a Couple Will Divorce Over a 14-Year Period”,Journal of  Marriage and the Family, 62: 737-745.

Halford, K. &Bouma, R. (1997), “Individual Psychopathology and Marital Distress”, in Halford, K. & Markham, H. (eds), Clinical Handbook of Marriage and Couples Interventions, John Wiley and Sons, Chichester.

Huber, J., and Spitze, G. (1980). “Considering Divorce: an Expansion of Becker’s theory of Marital Stability”, American Journal of Sociology, 86: 75-89.

Jones, G.W. ( 2010).  “Changing Marriage Patterns in Asia, Asia Research Institute” ,Working Paper Series, No.131.www.nus.ari.edu.sg/pub/wps.htm.

Kendall, D. (2007). “Sociology in Our Times”,Wadsworth, Thomson Higher Education, CA, USA.

Kiernan, K. (1986). “Teenage Marriage and Marital Breakdown: A Longitudinal Study”, Population Studies, 40: 35-54.

Lee, Y.J. and  BumPass, L. (2008). “Socio Economic Determinants of Divorce/Seperation in South Korea: A Focus on Wifes Current and Desired Employment Characteristics”, Development and Society , Volume 37(2).

Lehrer, E.L. (2004). “Religion as a Determinant of Economic and Demographic Behavior in the United States”, University of Illinois at Chicago and IZA Bonn. Discussion Paper, No. 1390.

Lesthaeghe, R and et al. (1996). “The Second Demographic Transition in Western Countries: An Interpretation”, in Gender and Family Change in Industrialized Countries, Pp. 17–62, edited by K. O. Mason and A. Jensen. New York: Oxford University Press.

Lesthaeghe, R. (1983). “A century of demographic and cultural change in Western Europe: an exploration of underlying dimensions”, Population and Development Review, 19: 411 -435.

Lyngstad, T.H. and Engelhardt, H. (2009). “The Influence of Offspring's Sex and Age at Parents' Divorce on The Intergenerational Transmission of Divorce, Norwegian first Marriages 1980-2003”, Population Studies 63(2): 173-185.

Lyngstad, T.H. and Jalovaara, M. ( 2010). “A Review of the Antecedents of Union Dissolution”, Demographic Research, 23, Article 10.

Martin, S. (2004). “Growing Evidence for a Divorce Divide? Education and Marital Dissolution Rates in the United States since the 1970s”. Russell Sage Foundation Working Papers.

Martin, T.C. and Bumpass, L.L. (1989). “Recent Trends in Marital Disruption". Demography 26(1): 37-51.

McAllister, F. (1999). “Effects Of Changing Material Circumstances on The Incidence of Marital Breakdown”, In, Simons, J. (ed.) High Divorce Rates: The State of the Evidence on Reasons and Remedies: Reviews of the Evidence on the Causes of Marital Breakdown and the Effectiveness of Policies and Services Intended to Reduce its Incidence. London, UK, Lord Chancellor's Department,Volume 1 (Papers 1-3), Research Series No. 2/99.

Murphy, M. (1985). “Demographic and socio-economic influences on recent British marital breakdown patterns”, Population Studies, 39: 441-460.

Oppenheimer, V. (1988). “A theory of marriage timing”. American Journal of Sociology, 94: 563-91.

Park, H. (2009). “Divorce in Korea: Trends and Educational Differentials, 1991-2005”, Max Planck Institute of Demographic Research, Working Paper, No. 8.

Reynolds, J. and Mansfield, P. (1999). “The Effect of changing Attitudes to Marriage on its stability”.In, Simons, J. (ed.) High Divorce Rates: The State of the Evidence on Reasons and Remedies: Reviews of the Evidence on the Causes of Marital Breakdown and the Effectiveness of Policies and Services Intended to Reduce its Incidence, London, UK, Lord Chancellor's Department,Volume 1 (Papers 1-3), Research Series No. 2/99).

Sander, W. (1992). “Unemployment and Marital Status in Great Britain”, Social  Biology, 39, No. 3-4. 299-305.

Simon Fan, C. and Lui, H.K. (2004), “Extramarital Affairs, Mrital Satisfaction and Divorce: Evidence from Hong Kong”, Contemporary Economic Policy, Vol. 22(4): 442-52.

South, S.J. and Lloyd, K.M. (1995). “Spousal alternatives and marital dissolution”, American Sociological Review 60(1): 21-35.

Steele, F., Kallis, C., Goldstein, H., and Joshi, H. (2005). “The Relationship between childbearing and transitions from marriage and cohabitation in Britain”, Demography 42(4): 647-673.

Thompson, A.G. (1960). “Introduction’ in Pincus”, L. (ed.) Marriage: Studies in Emotional Conflict and Growth, Institute of Marital Studies, Tavistock Institute of Medical Psychology, London.

Thompson, L. & Walker, A. (1989). “Gender in families: Women and Men in Marriage”, Work and Parenthood, Journal of Marriage and the Family, 51.

United Nations (1990-2010). Demographic Yearbook, Statistics Division, http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/.

Wolcott , I. (1999). “Strong Families and Satisfying Marriages”, Australian Institute of Family Studies, Family Matters, No.53.

Wolcott, I. and Hughes, J. (1999). “Towards Understanding the Reasons for Divorce, Australian Institute of Family Studies”, Working Paper No. 20.

Zeng, Yi., Deyi Wang., and Rongshi, Li. (1995). “Study of Divorce in the 80’s in China (Zhongguobashiniandai li hunyanjiu) ”, Beijing, China: Beijing University Press.

Zhang, Y. (2007). “Changes in Marital Dissolution Patterns among Chinese and Chinese Immigrants: an Origin-Destination Analysis”, A PHD Dissertation, Graduate College of Bowling Green State University.