عقلانیت اقتصادی و اجتماعی و کنش فرزندآوری در شهر تهران؛ نتایج یک مطالعه کیفی

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

چکیده

طی سال‌های اخیر، تغییرات اجتماعی و اقتصادی ایران، بسیاری از خانواده‌ها را درباره‌ی فرزندآوری به تأمل واداشته و طرح سؤالاتی در خصوص بچه‌دار شدن و افزایش تعداد فرزندان در بین خانواده‌ها، روندی روزافزون  به خود گرفته است. هدف اصلیِ این پژوهش، واکاوی نقش عقلانیت اقتصادی و اجتماعی در کنش فرزندآوری در بین خانواده‌های تهرانی است. دیگر اهداف پژوهش پاسخ به این سؤالات است که خانواده‌های تهرانی چه تعریفی از کنش فرزندآوری دارند؟ و بر اساس تفسیر خود از فرزندآوری چه واکنشی نشان می‌دهند؟ این مطالعه با استفاده از روش تحقیق کیفی با رویکرد نظریه زمینه‌ای‌ انجام شده است. نمونه‌گیری در این تحقیق نیز ترکیبی از نمونه‌گیری‌های هدفمند، نظری و گلوله برفی، با محوریت نمونه‌گیری نظری است. بر این اساس، در بین جمعیت مورد مطالعه که متشکل از زنان و مردان 49-15 ساله و متأهل تهرانی بود، در زمستان 1394 با 89 نفر (60 نفر زن و 29 نفر مرد) مصاحبه‌ی عمیق صورت گرفت. یافته‌ها نشان داد که احساس ناامنی اقتصادی و اجتماعی و رشد فزاینده هزینه‌های فرزندان، شرایطی را به وجود آورده که خانواده‌ها با تعریف فرزندآوری به مثابه تعهدی بلند مدت و مسئولیتی الزام‌آور، درصدد عقب‌نشینی از یک تصمیم غیر قابل بازگشت باشند. شرایط مذکور باعث شده که خانواده‌ها پس از تأمل درباره آینده فرزندان و با تأکید بر کیفیت به جای کمیت، فرزندآوری پایین و بازاندیشانه را به عنوان یک کنش عقلانی برگزینند. پیام سیاستیِ این مطالعه آن است که در راستای تحقق سیاست‌های جمعیتی، مکانیسم‌های ثبات اقتصادی و اشتغال پایدار در دستور کار برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Socio-Economic Rationality and Childbearing Behavior in tehran City: Results from a Qualitative Study

نویسندگان [English]

  • Adel Abdollahi
  • Gholamali Farjadi
چکیده [English]

In recent years, economic and social conditions in Tehran have made many families to increasingly reflect on and raise questions about childbearing. The primary aim of this research is to explore the role of economic and social rationality in childbearing behaviour among families in Tehran using grounded theory approach. This study also deals with questions of “how Tehranian families define economic and social rationality in relation to their childbearing behaviour?, and “How do they react to their interpretation of childbearing in reality?” . To answer these questions, the qualitative research method, using grounded theory approach was employed. A combination of theoretical, purposive and snowball sampling was used to collect the sample. In-depth interviews were conducted with 89 married men and women aged 15-49 years(60 women and 29 men). The results showed that, the feeling economical and social insecurity and also the growing costs of children creates some grounds to  define childbearing as a long-term commitment and binding responsibility and families seek to withdraw from an irreversible decision. The conditions lead Tehranian families emphasize quality rather than quantity and thus opted for low fertility as a rational behaviour. The implication of these results is that policy makers and planners need to apply the mechanisms of economic stability and sustainable occupation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social Rationality
  • Economic Rationality
  • Tehran
  • Qualitative method
  • childbearing