علل و تعیین‌کننده‌های مهاجرت برگشتی در ایران طی دوره 90-1385

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

چکیده

مهاجرت برگشتی یکی از الگوهای مهاجرت است که کمتر در مطالعات به آن توجه شده است. افزایش درصد مهاجرت­های شهر به روستا در سالهای اخیر می‌تواند نشانگر تغییر الگوهای مهاجرتی در ایران باشد. هدف از مقاله حاضر انداز­ گیری مهاجرت برگشتی بر اساس داده های موجود و شناخت عوامل موثر بر آن است. در این مطالعه از رویکرد اقتصاد نئوکلاسیک جهت تحلیل و تبیین مهاجرت برگشتی و علل آن در مناطق مختلف به کار گرفته شد. روش تحقیق مورد استفاده تحلیل داده های ثانویه داده­های خرد 2 درصد  مرکز آمار ایران است. نتایج نشان داد که بازگشت مهاجران در برخی استانها مانند خراسان رضوی، فارس، گیلان و مازندران بیشتر از استانهای دیگر بوده است. پیروی از خانوار، دستیابی به مسکن بهتر و اشتغال از عوامل تعیین­کننده در بازگشت مهاجران به مبدأ مهاجرت‌شان بوده است. دستیابی به مسکن بهتر یکی از دلایل بازگشت مهاجران است که در طبقات و متغیرهای مختلف تاثیرگذار است و در تمامی طبقات شغلی مختلف (کارفرما، کارکن مستقل، مزد بگیر بخش خصوصی) مشاهده می­گردد. الگوی بازگشت مهاجران نشان­دهنده بازگشت به استانهای همسایه، مناطق برخوردار و نیمه برخوردار است. نتایج تحلیل چندمتغیره نشان داد که متغیرهای جنس، تحصیلات، سن، جریان مهاجرت و سطح توسعه­یافتگی، 27 درصد از تغییرات مهاجرت اقتصادی را برای مهاجران برگشتی سرپرست خانوار تبیین می­کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


قاسمی­اردهایی، علی (1387). جریان­های مهاجرت داخلی و ویژگی­های مهاجران به­تفکیک استان، تهران: مرکز آمار ایران، پژوهشکده­ آمار.

راغفر، حسین و علی قاسمی­اردهایی (1388)، علل مهاجرت و ویژگی­های جمعیتی-اقتصادی مهاجران بین شهرستانی: بررسی تطبیقی مهاجران شهر به روستا و روستا به شهر ایرانی طی دهه 1375-1385، نامه انجمن جمعیت­شناسی ایران، سال چهارم، شماره 8، صص 61-39.

ربانی، رسول، زهرا طاهری، زهرا روستا (1390)، بررسی علل انگیزه­های مهاجرت معکوس و تأثیر آن بر توسعه اقتصادی و اجتماعی (نمونه مهاجران شهرهای تنکابن و رامسر)، مجله پژوهش و برنامه­ریزی شهری، سال دوم، شماره 5، صص 108- 83.

زنجانی، حبیب الله (1378)، تحلیل جمعیت­شناختی، چاپ دوم، انتشارات سمت، تهران.

ظاهری، محمد (1390)، تحلیلی بر تأثیرات متقابل فضایی کلانشهر تبریز و روستاهای خوابگاهی پیرامون با تأکید بر مهاجرت معکوس و عوامل تأثر گذار آن، تحقیقات جغرافیایی، شماره 102، صص 188- 169.

مطیعی­لنگرودی، سیدحسن، مجتبی قدیری معصوم، محمدرضا رضوانی، عبدالحمید نظری، بهمن صحنه (1390)، تأثیر بازگشت مهاجران به روستاها در بهبود معیشت ساکنان؛ مطالعه موردی شهرستان آق­قلا، پژوهش­های جغرافیای انسانی، شماره 78، صص 83- 67.

مرکز آمار ایران (1390). نتایج تفصیلی سرشماری­های عمومی نفوس و مسکن 1390، مرکز آمار ایران.

مرکز آمار ایران (1390). داده­های خام 2 درصد سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1390، مرکز آمار ایران.

 

Agadjanian,V , E. Gorina and C. Menjvar ( 2014). Economic Incorporation, Civil Inclusion, and Social Ties: Plans to Return Home Among Central Asian Migrant Women in Moscow, Russia, International Migration Review, 48(3): 577-603

Anniste, K and T. Tammaru (2014). Ethnic Differences in Integeration levels and Return Migration Intentions: A study of Estonian Migrants in Finland, Demographic Research, 30, Pp. 377–412

Berry, B. (1979). The Counter Urbanization Process, Urbanization and Counter Urbanization, Sage publications , Beverly Hills.

Cassarino, J.P. (2004). Theorising Return Migration: The Conceptual Approach to Return Migrants Revisited, Internatonal Journal on Multicultural Societies, 6(2): 253-279.

Cerase,F.P. (1974). Expectations and Reality: a Case Study of Return Migration from the United States to Southern Italy, International Migration Review 8(26): 245-62.

Constant, A and D. S. Messey (2002). Return Migration by German Geustworker: Neoclassical versus New Economic Theories, International Migration, 40(4):245-262. 

Dusmann,C. h and Y. Weiss (2007). Return Migration: Theory and Emprical Evidence from the UK, British Journal of Industrial Relations, 45(2): 236-256.

Kulu, H. (2012). Ethnic Return Migration:An Estonian Case, International Migration 36(3):313-336. 

Kuscu, J. (2014). Ethnic Return Migration and Public Debate:The Case of Kazakhstan, International Migration 52(2): 178-197.

Mangalam, J. J. (1968). Human Migration: A Guide to Migration Literature in English 1955-1962, University of Guelph, Canada.

Martin,R. and D. Radu (2012). Return Migration: The experience of Eastern Europe, International Migration 50(2): 109-128.

Newbold, K. B and K. L. Liaw (1994). Return and Onward Interprovincial Migration through Economic Boom and Bust in Canada from 1976-81 to 1981-86, Geographical Analysis 26(3): 228-245.

Okali, D., E. Okpara, and J. Olawoye )2001(.  The Case of Aba and its Region, Southeastern Nigeria, Working Paper Series on Rural-Urban Interactions and Livelihood Strategies, Human Settlements Programmed IIED, London.

Portes, A (1999). The Study of Transnationalism Pitfalls and Promise of an Emergent Research Field, Ethnic and Racial Studies, 22(2): 217-37.

Ravenstein, E. G. (1885). On the Lows of Migration, Journal the Royal Statistical Society 48(2):167-235.

Stark, O. (1996). On the Microeconomics of Return Migration, Center for International and Interdisciplinary Studies, University of Vienna.

Todaro, M. P. (1969). A Model of Labor Migration and Urban Unemployment in Less Developed Countries, American Economic Review 59, Pp. 138-148.

Thomas.K.J (2012). The Human Capital Characteristics and Household Living Standards of Returning International Migrants in Eastern and Southern Africa, International Migration 50(4): 85-106.

Yahirun,J. (2014). Take Me “Home”: Return Migration among Germany’s Older Immigrants, International Migration 52(5): 231-254.