تأثیر مکانیزم‌های شبکه‌های اجتماعی بر قصد فرزندآوری زنان نقاط شهری استان بوشهر

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه جمعیت‌‌شناسی دانشگاه تهران و استاد افتخاری دانشگاه ملبورن، استرالیا

2 استادیار گروه جمعیت‌شناسی دانشگاه علامه طباطبایی (نویسنده مسئول)

چکیده

فرض اساسی نظریه شبکه‌‌های اجتماعی این است که تصمیمات مهمی ازجمله فرزندآوری که در زندگی اتخاذ می‌‌شوند، می‌‌توانند تحت تأثیر این شبکه‌‌ها قرار گیرند. با وجود مطالعات متعدد و ارزشمندی که در تبیین باروری در ایران انجام گرفته است، کمتر به نقش شبکه‌‌های اجتماعی، به‌صورت مستقل و منسجم توجه شده است. یکی از سؤالات اساسی که در این زمینه مطرح می‌‌گردد، این است که شبکه‌های اجتماعی از طریق چه مکانیزم‌‌هایی بر قصد فرزندآوری افراد تأثیر می‌گذارند؟. نمونه مورد بررسی در این مطالعه، شامل 600 زن حداقل یک‌بار ازدواج‌کرده در نواحی شهری استان بوشهر است که به‌صورت نمونه‌گیری خوشه‌‌ای چندمرحله‌ای انتخاب و مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج این مطالعه نشان داد که با کنترل متغیرهای سن، تعداد فرزندان در‌حال‌حاضر زنده، تحصیلات و اشتغال زنان، متغیرهای مکانیزم وشبکه،‌‌ تأثیر مهمی بر قصد باروری زنان دارند. نتایج رگرسیون لجستیک دووجهی نشان داد که مکانیزم‌های فشار اجتماعی، واگیری اجتماعی و حمایت اجتماعی به‌صورت مثبت، و متغیر یادگیری اجتماعی منفی، به‌صورت منفی بر قصد باروی زنان مورد مطالعه تأثیرگذارند. با توجه به اینکه مکانیزم‌‌های شبکه‌‌های اجتماعی با توجه به ویژگی‌های زندگی مدرن، در حال تغییر است، مطالعه آنها در طول زمان و مکان‌‌های مختلف، برای اتخاذ سیاست‌‌های مناسب در زمینه باروری لازم و ضروری می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Effect of Social Networking Mechanisms on Fertility Intention of Women in Urban Areas of Bushehr Province

نویسندگان [English]

  • Mohammad Jalal Abbasi-Shavazi 1
  • Ahmad Dorahaki 2
چکیده [English]

The basic hypothesis of social networking theory is that important decisions such as childbearing adopted by individuals in their lives can be affected by these networks. Despite the numerous and valuable studies conducted in explaining fertility in Iran, less attention has been paid to the role of social networks in fertility decisions in an independent and coherent way . One of the key questions in this context is that through which mechanisms do social networks influence individual’s fertility intention? Study Sample consisted of 600 ever-married women in urban areas of Bushehr who were selected using multi-stage cluster sampling procedure. The results of the study indicate that by controlling  of  age, number of live  children, education and employment, social networks  have an important influence on women’s fertility intention. Logistic regression showed that social pressure, social contagion and social support have a positive effect on fertility intention, while negative social learning has an opposite effect on women’s fertility intention. Since social networking mechanisms are changing along with the nature of modern life, studying social network across times and spaces is essential for adopting appropriate fertility policies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social Networks
  • social contagion
  • Social Pressure
  • Social Learning
  • Social Support
  • Fertility intention
پرنده، پریوش (١٣٧٢). بررسی تفاوت‌‌های استانی در باروری اقوام، فصلنامه جمعیت، دوره 5، شماره  ٦، صص 58-27.
حبیب پور، کرم و رضا صفری (1390). راهنمای جامع کاربرد SPSS در تحقیقات پیمایشی، تهران: نشر لویه.
دراهکی، احمد (1396). بررسی تأثیر شبکه‌‌های اجتماعی بر نیات و رفتارهای باروری زنان حداقل یکبار ازدواج کرده نقاط شهری استان بوشهر، پایان‌‌نامه دوره دکتری در رشته جمعیت‌‌شناسی، دانشگاه تهران: دانشکده علوم اجتماعی.
سعدی‌‌پور، اسماعیل (1393). روش‌‌های تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی، تهران: نشر دوران.
سیف، علی‌اکبر (1385). اندازه‌‌گیری، سنجش و ارزیابی آموزشی، تهران: نشر دوران.
شولتز، دوران پی و الن شولتز (2013). نظریه‌‌های شخصیت، ترجمه یحیی سید محمدی، تهران: نشر ویرایش.
عباسی شوازی، محمدجلال و احمد دراهکی (1396). تأثیر سنخ‌های متفاوت شبکه‌های اجتماعی بر قصد باروری: مطالعه زنان حداقل یکبار ازدواج کرده مناطق شهری استان بوشهر، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، سال دوازدهم، شماره 22، صص 41-7.
عباسی‌شوازی، محمدجلال و حاتم حسینی (١٣٨٦). قومیـت و بـاروری: آزمـون فرضـیه‌‌هـای رقیـب بـرای تبیـین تفاوت‌های قومی باروری در شهرستان ارومیه، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، دوره 4، صص 41-5.
عباسی‌شوازی، محمدجلال و رسول صادقی (١٣٨٥). قومیت و باروری: تحلیل رفتار باروری گروه‌‌های قومی در ایران، نامه علوم اجتماعی، دوره 29، شماره 0، صص 57-31.
عباسی‌شوازی، محمدجلال و زهره خواجه صالحی (1392). سنجش تأثیر استقلال، مشارکت اجتماعی و تحصیلات زنان بر تمایل به فرزندآوری (مطالعه موردی شهر سیرجان)، زن در توسعه و سیاست، دوره 11، شماره 1، صص 64-45.
عباسی‌شوازی، محمدجلال و سعید خانی (1393). ناامنی اقتصادی و باروری: مطالعه موردی زنان دارای همسر شهرستان سنندج، نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، دوره 13، شماره1، صص76-37.
عباسی‌‎شوازی، محمدجلال و عباس عسکری ندوشن (1384). تغییرات خانواده و کاهش باروری در ایران: مطالعه موردی در استان یزد، جامعه شناسی هنر و ادبیات، دوره 11، شماره 3، صص 35-75.
عباسی‌شوازی، محمدجلال و ملیحه علی‌مندگاری (1388). بررسی ابعاد استقلال زنان بر رفتار باروری، زن در توسعهوسیاست، دوره 8، شماره 1، صص 51-31.
عباسی‌شوازی، محمدجلال، میمنت حسینی چاوشی، پیتر مکدونالد و بهرام دلاور (1384). تحولات باروری در ایران: شواهدی از استان‌‌های منتخب، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
عینی زیناب، حسن و فریده شمس قهفرخی (1391). تأثیر تمپو (زمان‌‌بندی فرزندان) بر میزان باروری کل در ایران، نامه انجمن جمعیت‌‌شناسی، دوره7، شماره 13، صص 196-177.
مرکز آمار ایران (1390). نتایج تفصیلی سرشماری‌‌های عمومی نفوس و مسکن 1390.
مرکز آمار ایران (1395). نتایج تفصیلی سرشماری‌‌های عمومی نفوس و مسکن 1395.
مرکز بهداشت و درمان استان بوشهر (1395). نتایج تفصیلی باروری استان بوشهر به تفکیک شهرستان‌‌های استان 1395.
وزارت کشور، (1392). اسناد موجود درباره تقسیمات کشور به تفکیک استان و شهرستان.
 
Abbasi-Shavazi, M. J, P. McDonald and M. Hosseini-Chavoshi (2009). The Fertility Transition in Iran: Revolution and Reproduction, Springer.
Abma, J. C. and G. M. Martinez (2006). Childlessness among Older Women in the United States: Trends and Profiles, Journal of Marriage and Family,68(4): 1045–1056.
Adsera, A. (2004). changing fertility rates in developed countries. The impact of labor market institutions, Journal of Population Economics, 17(43):  1-27.
Aparicio Diaz, B, T. Fent , A. Prskawetz, and  L. Bernardi (2011). Transition to Parenthood: The Role of Social Interaction and Endogenous Networks, Demography,48(2): 559–579.
Arránz Becker, O. D. Lois,  and  B. Nauck (2010). Differences in Fertility Patterns between East and West German Women, Disentangling the Roles of Cultural Background and of the Transformation Process, Comparative Population Studies,35(1): 7–34.
Asch, S. E. (1955). Opinions and Social Pressure, Scientific American,19(5): 31–35.
Axinn, W. G; M. E. Clarkberg, and A. Thornton, (1994). Family influences on family size preferences,  Demography,31: 65–79.
Balbo, N. and  M. Mills (2011). The effects of social capital and social pressure on the intention to have a second or third child in France, Germany, and Bulgaria, 2004–05, Population Studies,65: 335–351.
Balbo, N. and N. Barban (2014). Does Fertility Behavior Spread Among Friends? American Sociological Review,79: 412–431.
Bandura, A. (1962). Social Learning through Imitation, In: Jones, M.R. (ed.): Nebraska Symposium on Motivation. Lincoln: University of Nebraska Press: 211–269.
Bandura, A. (1977). Social learning theory, Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Beck, U, and E. Beck-Gernsheim (2002). Individualization: Institutionalized
Individualism and Its Social and Political Consequences, London, Thousand
Oaks, Calif: SAGE.
Bernardi, L, and A. Klarner (2014). Social Networks and Fertility, Demographic Research, 30(22): 641-669..
Bernardi, L. (2003). Channels of Social Influence on Reproduction, Population Research and Policy Review,22(5-6): 527–555.
Bernardi, L. and F. Giudici (2010). Social Interaction as Incentive to Parenthood. Paper presented at Sunbelt International Network of Social Network Analysis Conference XXX, Riva del Garda, Italy, June 29-July 04 2010.
Bongaarts, J. and S. C. Watkins (1996).  Social interactions and contemporary fertility transitions, Population and Development Review,22: 639–682.
Bühler, C. and  E. Fratczak (2007). Learning from Others and Receiving Support. The impact of Personal Networks on Fertility Intentions in Poland, European Societies,9(3): 359–382.
Burt, R. S. (1984). Network Items and the General Social Survey, Social Network, 6: 293-339.
Burt, R. S. (1987). Social contagion and innovation: Cohesion versus structural equivalence, American Journal of Sociology,92: 1287–1335.
Burt, R. S. and G. A.  Janicik (1996).  Social Contagion and Social Structure. In: Iacobucci, D. (ed.). Networks in Marketing. Thousand Oaks: SAGE: 32-49.
Cleland, J. and C. Wilson (1987). Demand Theories of The fertility Transition:
An Iconoclastic View, Population Studies 41(1): 5-30
Coleman, J. S. (1988). Social  Capital in the Creation of Human Capital, The American Journal of Sociology,94: 95-120.
Dykstra, P. A; R. Platinovsek , C.  Buhler, T. Kogovsek, T. Fokkema, V.  Hlebec, and G. Petric, (2016), Social network indices in the Generation and Gender Survey: An appraisal, Demographic Research, 34(35): 995-1036.
Erfani A. and K. McQuillan (2008). Rapid fertility decline in Iran: Analysis of intermediate variables, Journal of Biosocial Sciences 40(3): 459–478
Erfari, A. (2005). Shifts in social development and fertility decline in Iran: A cluster analysis of provinces, 1986-1996, Discussion Paper no. 05-1, Population Studies Centre, University of Western Ontario.
Festinger, L, S.  Schachter, K. Back, C. Bauer, and R. Woods (1950). Social Pressures in Informal Groups: A Study of Human Factors in Housing. New York: Harper.
Friedman, D; M. Hechter, and S. Kanazawa (1994). A theory of the Value of Children, Demography,31: 375–401.
Granovetter, M. S. (1985). Economic Action and Social Structure: the Problem of Embeddedness, American Journal of Sociology,91(3): 481–510..
Hlebec, V, and T. Kogovsek (2012). Different Approach to Measure Ego-centered Support Network,  A Meta-Analysis. Qual Quant, 47: 3435-3455.
Islam, M. M, and R. Bairagi, (2003). Fertility Intention and Subsequent Fertility Behavior in Matlab: Do Fertility Intention Matter? Journal of Biosocial Science, 35(4): 615-619.
Keim, S. (2011). Social networks and family formation processes. Young adults' decision making about parenthood, Wiesbaden: VS-Verlag.
Kohler, H. P, and C. Bühler (2001). Social Networks and Fertility, In: Smelser, N.J. and Baltes, P.B. (eds.). International encyclopedia of the social & behavioral sciences. Oxford: Pergamon: 14380–14384.
Latour, B. (2005). Reassembling the Social: An Introduction to Actor-Network Theory,New York: Oxford University Press.
Liefbroer, A. C. and F. C Billari (2010). Bringing norms back in: A theoretical and empirical discussion of their importance for understanding demographic behavior, Population, Space and Place, 16(4): 287-305.
Lois, D, and O. Arránz Becker (2014). Is Fertility Contagious? Using Panel Data to Disentangle Mechanisms of Social Network Influences on Fertility Decisions, Advances in Life Course Research, 24: 34- 123.
Lois, D. (2016). Types of Social network and the transition to parenthood, Demographic Research, 34(23): 657-687.
Lyngstad, T. H, and A. Prskawetz (2010).  Do siblings’ Fertility Decisions Influence Each Other? Demography,47(4): 923–934.
Marsden, P. V. (1990). Network Data and Measurement. Annual Review of Sociology, 16: 435-463.
Maxwell, J. W, and J. E.  Montgomery (1969).  Societal Pressure toward Early Parenthood. The Family Coordinator,18(4): 340–344.
McDonald, P. (2003). Reforming family support in Australia,  People and Place,11(2): 1–15.
Miller, N. A. and J. Dollard (1941).  Social Learning and Imitation. New Haven: Yale University Press.
Neugarten, B. L. (1979). Time, age and the life cycle. American Journal of Psychiatry,136: 887–894.
Ory, M. G. (1978). The Decision to Parent or Not: Normative and Structural Components, Journal of Marriage and Family,40(3): 531–539.
Rindfuss, R. R, K.B  Guzzo, and S.P  Morgan  (2003). The changing institutional context of low fertility, Population Research and Policy Review,22(5-6): 411-438.
Rossier, C. and L. Bernardi (2009). Social Interaction Effects on Fertility: Intentionsand Behaviors, European Journal of Population 25(4): 467–485.
Vikat, A, G. Beets, F. Billari, C. Bühler, A. Désesquelles, T. Fokkema, A.L. MacDonald, G. Neyer, A. Pailhé, A. Pinnelli, A. Solaz, and Z. Spéder (2005). Wave 1 Questionnaire Manual. In: United Nations Economic Commission for Europe (ed.), Generations & Gender Programme. Survey Instruments. New York and Geneva: United Nations: 18-32.
Watkins, S. C. and A. D. Danzi (1995). Women's Gossip and Social Change: Childbirth and Fertility Control among Italian and Jewish Women in the United States, 1920-1940, Gender and Society,9(4): 469–490.
Westoff, C. F. (1990). Reproductive Intentions and Fertility Rates, International Family Planning Perspectives, 16(3): 84-89.
Westoff, C. F. and N. B. Ryder, (1977). The Predictive Validity of Reproductive Intention, Demography, 14(4): 413-435.